НАШИ СОЦСЕТИ

Телеграм

Добро пожаловать на сайт Ибресинской районной газеты «За победу»

Пултаруллă поэта пуç тайса...

Категория: Публикации Опубликовано: 03.09.2026, 14:44 Просмотров: 11

Савккана, Чăваш халăх поэтне çуратса сăпка сиктерсе ÿстернĕ пĕчĕк кăна яла, пирĕн тăрăхра пурте пĕлеççĕ ĕнтĕ. 

Вăрман хĕрринех пырса ларнă ял илемĕпе унăн пархатарлă çыннисен кăмăл-туйăмне хăйĕн хайлавĕсенче çунатлантарма килнĕ кăвар  чĕреллĕ ентешĕмĕр Николай Теветкал 89 çул каялла çакăнта кун çути курнă. Кунти вăйлă тыр-пул ăстисемпе мухтавлă кĕрешÿçĕсем çинчен мĕн чухлĕ сăвă-калав, эссе, публицистика очеркĕ çырнине, ахăртнех, хăй те шутласа кăлараймасть пуль.  Ку тарана çитсе Николай Александрович 1964 çулта Чăвашгизра кун çути кăтартнă «+амрăклăх сăввисем» хыççăн вулакана «Çын чĕртнĕ çутăсем», «Шурă ката», «Сывлăмпи», «Асамлă хĕл», «Хĕвел кĕлти» кĕнекесем, «Хура сулă» повеç парнеленĕ, çав вăхăтрах унăн сăввисем Мускавра, ытти издательствăра пысăк тиражсемпе çапăнса тухнă. Вăл çырнă «Киремет» пьесăна К. Иванов ячĕллĕ Чăваш патшалăх академи драма театрĕнче лартнă. Паллă çыравçăн ĕçĕ-хĕлĕ çинчен чăваш критикĕсем кăна мар, Раççейри нумай нациллĕ халăхсен паллă публицисчĕсем тивĕçлипе хакланине палăртма питĕ кăмăллă.

Талантлă поэт, писатель, драматург, критик, публицист мĕн çак таранчченех çанă тавăрса ĕçлет. 1997 çулта ăна «Чăваш Республикин искусствăсен тава тивĕçлĕ деятелĕ» хисеплĕ ят панă. 2023 çулхи кăрлач уйăхĕнче вара вăл «Чăваш халăх поэчĕ» хисеплĕ ята тивĕçнĕ.

Николай Теветкел Европа поэзийĕн паха тĕслĕхĕсене чăвашла ăста куçарнă тăлмачсенчен пĕри. Вăл А. Рембо, В. Гюго, А. Мицкевич тата ытти авторсен хайлавĕсене чăваш вулаканĕсене парнеленĕ. Николай Теветкел  У. Шекспирăн мĕнпур сонечĕсене (пĕтĕмпе 154 сонет) чăвашла куçарса иккĕмĕш пурнăç панă. Кунпа пĕрлех Николай Александрович наци литературин сумлă деятелĕсем çинчен тарăн  шухăшлă статьясем çырнă.

Хăй вăхăтĕнче унăн тĕрлĕ енлĕ пултарулăхне чăваш çыравçисем пысăк хак панă, вĕсенчен уйрăмах пайăррăн палăртса хăвармаллисен çумне Петĕр Хусанкая, Çемен Элкере, Ухсай Яккуне, Алексей Воробьева, Александр Алкапа Стихван Шавлине, Ваçлей Анатрипе Анатолий Емельянова кĕртмелле. «Унăн сăввисем яка  та тикĕссĕн вуланаççĕ, _ çырать Атнер Хусанкай.  - Вăл сонет мелне ăста çавăрса тытнă поэтсенчен пĕри.  Профессиллĕ ÿнерçĕ пулнă май, Теветкел курăмлă та курнăçлă метафорăсем  тупма ăста».

Хăй вăхăтĕнче Савкка сăвăçĕн сăввисемпе  калавĕсем пирĕн хаçатра та самаях пичетленнĕ. Тухса çÿренĕ чухне Николай Александрович тăван тăрăха та тăтăшах килетчĕ, вырăнти литпĕрлешÿ членĕсен хайлавĕсене хаклама хутшăнатчĕ. «Чăваш халăх поэчĕ» хисеплĕ ята илсен, пирĕн хаçат редакцийĕ ăна пысăк чыса тивĕçнĕ ятпа саламласа, ăсталăх тÿпин «сентри» çине çĕнĕ хайлавсем хума вăй-халпа хавхалану суннăччĕ.

Николай Александрович пире малашне те чаплă ярăмсемпе савăнтарасса,  унăн виçесĕр таланчĕ литература тĕнчине çĕнĕрен çĕнĕ йĕркесем парнелессе шанас килет.

Ахальтен мар ĕнтĕ Николай Петровский-Теветкел поэзие хăйсен ялĕ çумĕнченех иртекен хурçă çулпа танлаштарать. «+ав хĕлĕхсем çинче çунатлă юррăма эп çырнă тахçанах, вăл вĕçленмесĕр юлĕ», - тет сăвăç. Эпир ватăлма пĕлмен ентешĕмĕртен тăван литературăн ылтăн çÿлĕкĕ çине хума  сĕткенлĕ çĕнĕ кĕнекесем кĕтетпĕр.

Геннадий Кузнецов

Добавить комментарий

АРХИВ МАТЕРИАЛОВ

Сентябрь 2026
Пн Вт Ср Чт Пт Сб Вс
31 1 2 3 4 5 6
7 8 9 10 11 12 13
14 15 16 17 18 19 20
21 22 23 24 25 26 27
28 29 30 1 2 3 4